Reyno kasalligi

Reyno kasalligi vegetativ nerv tizimining surunkali kasalligi bo’lib, u sovuq ta’siri yoki stressga javoban yoki tashqi ta’sirlarga mutlaqo bog’liq bo’lmagan holda periferik kapillyarlarning spazmi sababli yuzaga keladi va xarakterli simptomlar majmuasi bilan namoyon bo’ladi. Reyno kasalligi rivojlanib brogan sari barmoqlar to’qimalari atrofiyasiga olib keladi, bu esa bitmaydigan yaralar va gangrena rivojlanishiga olib keladi. Kasallik nafaqat bemorga jismoniy va psixologik azob beradi, balki ba’zi hollarda uning nogironligiga olib keladi. Shifokorga o’z vaqtida murojaat qilish va etarli davolanish natijasida jarayonni barqarorlashtirishga, asoratlarni rivojlanishiga yo’l qo’ymaslikka va uzoq vaqt davomida bemorning hayot sifatini yuqori darajada saqlab qolishga erishish mumkin.

Reyno kasalligi juda keng tarqalgan – kattalarning 3-5 foizida aniqlanadi. Asosan 20-30 yoshda debyut qiladi. Ayollar erkaklarga qaraganda 2-9 marta ko’proq kasallanadi.

Klinik ko’rinishlarning og’irligiga qarab, Reyno kasalligining 4 bosqichi mavjud:

• I – vazospazm epizodlari kamdan-kam hollarda, qishda tez-tez uchraydi, hurujlarning davomiyligi bir necha daqiqa, trofik buzilishlar yo’q;

• II – kasallik boshlanganidan 6 oy o‘tgach sodir bo‘ladi; qon tomirlar spazmi epizodlari tez-tez uchraydi, ancha kuchayadi (barmoqlarda kuchli simillovchi og’riqlar), 30-60 daqiqagacha davom etadi; kasallik bu bosqichda to’xtab, yanada kuchaymasligi mumkin;

• III – patologiya boshlanganidan 1-3 yil o’tgach sodir bo’ladi; yorqin klinik belgilari paydo bo’ladi – barmoqlarda kuchli og’riqlar, uzoq muddatli to’qimalar ishemiyasi belgilari – trofik yaralar, tirnoqlarda distrofik o’zgarishlar, osteoliz joylari (barmoqlarning distal bo’g’ini suyagining chirishi);

• IV – og’riq doimiy, kuchli, zararlangan to’qimalarda nekroz o’choqlari aniqlanadi.

Reyno kasalligi (sindromi) davomida uchta ketma-ket bosqich farqlanadi:

• angiospastik (qo’llarning 2-5- yoki oyoqlarning 1-3-barmoqlarining terminal bo’g’inlari tomirlarining qisqa muddatli spazmlari; spazm tezda vazodilatatsiya bilan almashadi va terining qizarishi, barmoqlarning isishi yuzaga keladi);
• angioparalitik (qo’l va barmoqlar siyanotik rangga ega bo’ladi, barmoqlarning shishishi);
• trofoparalitik (panaritsiy va yaralarning rivojlanishiga moillik, terminal bo’g’imlar yumshoq to’qimalarining yuzaki nekroz o’choqlari, uzoq muddat bitmaydigan yaralar) – bu juda kam uchraydi.

Reyno kasalligi yoki sindromining odatiy hurujlari sovuqda yoki psixo-emotsional stressdan keyin sodir bo’ladi. Periferik tomirlarning spazmi tufayli qo’llarning, oyoqlarning barmoq uchlari, kamroq burun, iyak va quloqlar birdan sovuqlashadi, oqarib ketadi va sezgirlikni yo’qotadi. Biroz vaqt o’tgach, ular ko’kimtir rangga kiradi, biroz shishadi va bemorda qizish va achishish hissi va hatto og’riq paydo bo’ladi. Huruj to’qimalarning qizarishi, qizishi bilan tugaydi.

Uzoq vaqt davomida mavjud bo’lgan Reyno sindromi asoratlarga olib keladi – qon bilan sust ta’minlanayotgan hududdagi teri quriydi, po’stlog’i ko’chadi va uzoq bitmaydigan yaralar va hatto barmoqlar uchida va tirnoq atrofida to’qimalar nekrozi joylari paydo bo’ladi – gangrena shakllanadi.

Reyno kasalligining (birlamchi Reyno sindromi deb ham ataladi) sababi to’liq o’rganilmagan. Olimlarning taxminicha, kasallikning rivojlanishida irsiy moyillik bilan birga modda almashinuvi buzilishlari, alkogoldan zaharlanishlar, chekish va psixo-emotsional stresslar ahamiyatga ega.

Reyno kasalligi va sindromi tashxisi bemorning shikoyatlari, kasallik tarixi va ob’ektiv tekshiruvga asoslanadi.

Reyno kasalligi va sindromini davolashda vazospazmni qo’zg’atuvchi omillarni bartaraf etish muhim rol o’ynaydi:

• chekishni tashlash;

• mahalliy va umumiy sovuq qotishning oldini olish;

• vibrasia ta’sirini oldini olish;

• stressga chidamlilikni shakllantirish, agar kerak bo’lsa – psixologik maslahat.

Agar konservativ davo samarasiz bo’lsa va simptomlar og’ir bo’lsa, bemorga simpatektomiya yoki ganglionektomiya shaklida jarrohlik aralashuvi tavsiya etilishi mumkin. Jarrohlik bemorning ahvolini engillashtiradigan chora-tadbirlardan biridir, ammo 1-2 yildan keyin patologiyaning alomatlari yana qaytib kelishi mumkin.

Gangrena paydo bo’lganda, bemorning hayotini saqlab qolishning yagona yo’li shikastlangan barmoqni amputatsiya qilishdir.

Reyno kasalligi yoki sindromini jarrohlik yo’li bilan davolashdan so’ng, bemor aralashuvning samaradorligini va uning yuzaga kelishi mumkin bo’lgan asoratlarini kuzatish uchun tibbiy xodimlarning nazorati ostida 2-5 kun davomida tibbiy muassasada qoladi. Uyiga chiqarilgach bemorga konservativ davo (yiliga 2-3 marta kurslar) va ixtisoslashtirilgan sanatoriylarda dam olish tavsiya etiladi.

      Kasmed klinikasida operatsiyalar zamonaviy asbob-uskunalar bilan 30 yildan ortiq ishlash tajribagasiga ega, 7000dan ziyod operaciyalarni amalga oshirgan yuqori malakali jarrohlar tomonidan yuqori texnologiyali uskunalar yordamida amalga oshiriladi.

     Kasmed klinikasiga murojaat qiling va biz sizga yuqori ekstremitalarning periferik vazospazmi bilan bog’liq muammolardan xalos bo’lishga yordam beramiz! Kasallik asoratlarni rivojlanishiga yo’l qo’ymang! O’z sohasidagi professionallarga ishoning!